Avuç İçi ve Ayak Tabanında Küçük Su Kabarcıkları: Dishidrotik Egzama Nedir?

Editör

Editör

20 Ekim 2026 • 21 Dakika Okuma Süresi

Avuç İçi ve Ayak Tabanında Küçük Su Kabarcıkları: Dishidrotik Egzama Nedir?

Avuç içi ve ayak tabanında küçük su kabarcıkları, özellikle yoğun kaşıntıyla birlikte ortaya çıktığında dishidrotik egzamayı düşündürebilir. Pomfoliks olarak da adlandırılan bu egzama türü, parmakların yan yüzlerini de etkileyebilir. Bulaşıcı değildir; ancak mantar enfeksiyonları ve başka deri hastalıkları benzer görünebildiği için yalnızca kabarcıklara bakarak tanı konulmamalıdır. [1, 4] AAD

Bu rehber; kabarcıkların nasıl değerlendirildiğini, günlük temasların neden önemli olduğunu ve tedavi sırasında hangi noktalara dikkat edilmesi gerektiğini açıklar.

1. Dishidrotik egzama hangi belirtilerle görülür?

Avuç içinde, parmak kenarlarında veya ayakta küçük, sıvı dolu kabarcıklar oluşabilir. Kaşıntı, yanma ve batma bazen kabarcıklar görünmeden önce başlar. Birbirine yakın kabarcıklar birleşerek daha büyük alanlar oluşturabilir. Bazı kişilerde kaşıntı, bazılarında ise ağrı daha belirgindir. [2] AAD

Kabarcıklar gerilerken deride soyulma, kuruluk ve çatlama görülebilir. Tekrarlayan dönemlerde deri kalınlaşabilir; çatlaklar parmakları hareket ettirmeyi veya yürümeyi zorlaştırabilir. Bu nedenle değerlendirmede yalnızca döküntünün kapladığı alan değil, günlük yaşam üzerindeki etkisi de önemlidir. [2] AAD

Her dönemde aynı görünüm bulunmayabilir. Muayeneye geldiğinizde kabarcıklar azalmış, yerlerini kuru ve soyulan alanlara bırakmış olabilir. Yakınmanın başlangıcından itibaren nasıl değiştiğini anlatmanız bu nedenle değerlidir. [2] AAD

2. Dishidrotik egzama neden olur?

Kesin neden bütünüyle açıklanmış değildir. Başka egzama türleri, bazı alerjik hastalıklar, sık ıslanan eller ve belirli maddelere duyarlılık hastalıkla ilişkili olabilir. Nikel ve kobalt gibi metaller, kişisel bakım ürünleri veya iş ortamındaki temaslar bazı kişilerde alevlenmelerle bağlantılıdır. Her hastada aynı tetikleyici bulunmaz. [3] AAD

Ter bezlerinin tıkanmasından mı kaynaklanır?

Hastalığın geçmişte ter kanallarıyla ilişkili olduğu düşünülmüş olsa da günümüzde bu açıklama desteklenmemektedir. Terleme ve sıcaklık bazı kişilerde yakınmaları artırabilir; fakat kabarcıkları doğrudan “derinin altında biriken ter” olarak değerlendirmek doğru değildir. [3] AAD

Stres etkili olabilir mi?

Stres, dishidrotik egzaması bulunan bazı kişilerde alevlenmeyi tetikleyebilir. Bu durum, hastalığın yalnızca psikolojik nedenlerle oluştuğunu göstermez. Muayenede stresle birlikte günlük temaslar ve cilt bulguları da değerlendirilmelidir. [3] AAD

3. Her el ve ayak kabarcığı dishidrotik egzama mıdır?

Hayır. El egzamasının farklı türleri, mantar enfeksiyonları ve sedef hastalığı bazı dönemlerde benzer görünebilir. Özellikle tek elde belirgin olan, ayak veya tırnak değişiklikleriyle birlikte seyreden yakınmalarda mantar olasılığı da değerlendirilir. Gerektiğinde deriden örnek alınarak inceleme yapılabilir. [5] British Association of Dermatologists

Tahrişe bağlı kontakt dermatit ile alerjik kontakt dermatit de ayrımda önemlidir. Ayrıca aynı kişide birden fazla etken bulunabilir. Örneğin egzama eğilimine sık su ve deterjan teması eklenebilir. Döküntünün biçimi, nedenini her zaman tek başına açıklamaz. [5] British Association of Dermatologists

Çocuklarda el ve ayak döküntüsüne ateş ve ağrılı ağız yaraları eşlik ediyorsa el, ayak ve ağız hastalığı gibi enfeksiyonlar da düşünülür. Bu hastalık dishidrotik egzamadan farklıdır ve bulaşıcıdır. Çocuklarda görülen her su kabarcığını egzama kabul etmeyin. [6] Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri

4. Dermatolog tanıyı nasıl koyar?

Dermatolog el ve ayak derisini inceler; kabarcıkların ne zaman oluştuğunu, işinizi, hobilerinizi ve sağlık geçmişinizi sorar. Enfeksiyon düşündüren bulgu varsa örnek alınabilir. Alerji şüphesinde ise yama testi gündeme gelebilir. İncelemeler kişisel bulgulara göre seçilir. [7] AAD

Randevuya giderken kullandığınız ilaçları, bakım ürünlerini ve önceki tedavilerinizi not edin. Mevcut tetkik sonuçlarınızı götürebilir, görüşmede sormak istediklerinizi önceden yazabilirsiniz. İlaç isimlerini hatırlamakta zorlanıyorsanız kutularını veya etiket fotoğraflarını hazırlayın. [8] AAD

Örneğin şikâyetinizi şöyle anlatabilirsiniz: “Önce parmak kenarlarım kaşınıyor, ardından küçük kabarcıklar çıkıyor. Daha sonra derim soyuluyor. Temizlik yaptığım dönemlerde daha sık olduğunu fark ettim.” Bu bir tanı değil, görüşmeye hazırlanmak için örnek bir anlatımdır.

5. Her hastaya alerji testi gerekir mi?

Yama testi, temas edilen maddelere karşı gelişen gecikmiş alerjik reaksiyonları araştırır. Genellikle sırt derisine uygulanan test maddeleri farklı günlerde değerlendirilir. Ani alerjik yanıtı araştıran deri delme testiyle, diğer adıyla prick testiyle, aynı değildir. [9] AAD

Test ihtiyacı, yakınmaların seyri ve temas öyküsüyle birlikte belirlenir. Tekrarlayan döküntülerde sorumlu maddeyi bulmak zaman alabilir; ilk değerlendirmede neden açıklanamazsa farklı maddelerin araştırılması gerekebilir. Yama testi, her su kabarcığında yapılması gereken genel bir alerji taraması değildir. [7, 9] AAD

6. Dishidrotik egzama nasıl tedavi edilir?

Tedavide düzenli nemlendirme, tahriş edici temasların azaltılması ve gerektiğinde cilde uygulanan ilaçlar birlikte ele alınır. Kortizonlu krem veya merhemler, alevlenme sırasında kullanılan seçenekler arasındadır. Enfeksiyon gelişmişse buna yönelik ayrı bir tedavi gerekebilir. [4] nhs.uk

Kortizonlu kremler nasıl kullanılmalıdır?

İlacın gücü, uygulanacak bölge ve kullanım süresi hekim tarafından belirlenir. Başka bir vücut bölgesi için verilmiş kremi aynı şekilde kullanmayın. Uzun süre kontrolsüz kullanım yan etki riskini artırabilir; önerilen tedaviyi gereğinden az uygulamak veya erken bırakmak da hastalığın kontrolünü zorlaştırabilir. [10] British Association of Dermatologists

Tedavinin amacı yalnızca kabarcıkları geçirmek değil, kaşıntı ve iltihabi belirtileri kontrol altına almaktır. Muayenede “Hangi bölgeye, ne kadar ve ne süreyle uygulayacağım?” sorularını netleştirin. Anlamadığınız kullanım talimatını yeniden açıklatın. [10] British Association of Dermatologists

Kremler yeterli olmazsa ne yapılır?

Dirençli veya sık tekrarlayan durumlarda farklı yerel ilaçlar, fototerapi ya da sistemik tedaviler değerlendirilebilir. Bunlar herkes için gerekli değildir. Fototerapi, hekim gözetimindeki bir uygulamadır; kontrolsüz güneşlenme veya solaryumla aynı şey değildir. [7] AAD

7. Su kabarcıkları patlatılmalı mı?

Kabarcıkları iğneyle delmeyin, sıkmayın veya üzerindeki deriyi koparmayın. NHS, dishidrotik egzamada kabarcıkların patlatılmamasını önerir. Akıntılı alanlar için özel bir bakım veya solüsyon gerekiyorsa bunun nasıl uygulanacağını sağlık ekibinizden öğrenin. [4] nhs.uk

Kaşıma, kabarcıkları açarak enfeksiyon gelişmesini kolaylaştırabilir. Sarı kabuklanma, artan şişlik ve kızarıklık gibi değişiklikler varsa yalnızca egzamanın alevlendiğini varsaymayın. Bu bulguları muayenede bildirin. [2] AAD

8. El yıkama ve nemlendirme nasıl düzenlenebilir?

Ilık su ve nazik, parfümsüz temizleyiciler tercih edilebilir. El yıkamadan önce yüzükleri çıkarmak, altında su ve ürün kalmasını azaltmaya yardımcı olur. Sert veya antibakteriyel sabunlar bazı kişilerde yakınmaları artırabilir. Amaç temizliği bırakmak değil, cildi daha az tahriş eden bir düzen oluşturmaktır. [11] AAD

Nemlendiriciyi yalnızca çatlaklar oluştuğunda değil, yıkama sonrasında ve cilt kuruduğunda da kullanmak önemlidir. Parfümsüz krem veya merhem biçimindeki ürünler değerlendirilebilir. El dezenfektanının rahatsızlık verdiğini düşünüyorsanız uygun ürünü dermatoloğunuzla görüşün. [11] AAD

Eldiven kullanmak yeterli mi?

Su ve kimyasallarla çalışırken uygun koruyucu eldiven kullanılabilir. Uzun süreli kullanımda pamuklu astar veya iç eldiven yardımcı olabilir. Eldivenin içi temiz ve kuru tutulmalı; malzeme seçimi yapılan işe ve bilinen alerjilere göre belirlenmelidir. Her eldiven her temas için uygun değildir. [5] British Association of Dermatologists

9. Ayaklarda terleme varsa nelere dikkat edilmelidir?

Ayakların uzun süre nemli kalmasını azaltmak ve nemi uzaklaştırmaya yardımcı çoraplar kullanmak günlük bakımın parçası olabilir. Sıcaklık ve terlemenin yakınmaları artırdığı fark ediliyorsa bu ilişkiyi hekiminize anlatın. [11] AAD

Belirgin aşırı terlemesi bulunan bazı kişilerde terlemeye yönelik tedavi değerlendirilebilir. Ancak her dishidrotik egzama hastasında terleme tedavisi gerekmez; karar, yakınmalar ve muayene bulgularıyla birlikte verilir. [7] AAD

10. Beslenme düzenini değiştirmek gerekir mi?

Dishidrotik egzama tanısı, bütün hastaların aynı besinleri bırakması gerektiği anlamına gelmez. Nikel veya kobalt duyarlılığı bulunan seçilmiş kişilerde beslenmenin rolü değerlendirilebilir. Bu metaller çok sayıda besinde bulunduğundan, gelişigüzel kısıtlama yapmak beslenme seçeneklerini gereksiz biçimde daraltabilir. Diyet değişikliği kişisel değerlendirmeyle planlanmalıdır. [7] AAD

Görüşmede “Beslenmeyle ilgili bir değişiklik gerçekten gerekiyor mu?” ve “Önerilen kısıtlamanın gerekçesi ve değerlendirme süresi nedir?” diye sorabilirsiniz.

11. Dishidrotik egzama ne kadar sürer, tekrarlar mı?

Kabarcıklar birkaç haftalık dönemde gerileyebilir; ancak hastalığın seyri kişiden kişiye değişir. Bazı kişiler tek bir dönem yaşarken bazılarında yakınmalar yeniden ortaya çıkar. Bir atağın düzelmesi, bir daha hiç tekrarlamayacağı anlamına gelmez. [1] AAD

Tedaviye rağmen alevlenmeler sürüyorsa kontrol görüşmesinde plan yeniden değerlendirilebilir. Devam eden temasların belirlenmesi ve farklı seçeneklerin konuşulması gerekebilir. Her tekrar, kullanılan ilacın tamamen etkisiz olduğu şeklinde yorumlanmamalıdır. [1] AAD

Kontrole hazırlanırken yalnızca “Düzelmedi” demek yerine değişimi tarif edebilirsiniz: “Yeni kabarcıklar azaldı ama çatlaklar sürüyor” veya “İş günlerinde artıyor, izin döneminde hafifliyor.”

12. Ne zaman değerlendirme geciktirilmemelidir?

Tekrarlayan kabarcıklar, belirgin ağrı veya tedaviye rağmen devam eden yakınmalar için dermatoloji değerlendirmesi alın. Kabarcıklardan sarı-yeşil akıntı gelmesi ya da sarı-kahverengi kabuklanma oluşması enfeksiyon açısından değerlendirme gerektirir. [4] nhs.uk

Deride artan ağrı, sıcaklık ve şişlik varsa aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun. Bu belirtilere yüksek ateş, titreme, hızlı soluma, bayılacak gibi olma veya bilinç değişikliği eşlik ediyorsa acil sağlık yardımı alın. Bunlar yalnızca egzama alevlenmesi olarak kabul edilmemelidir. [12] nhs.uk

Sık Sorulan Sorular

1. Dishidrotik egzama bulaşıcı mı?

Hayır. Dishidrotik egzama kişiden kişiye bulaşmaz. Ancak benzer görünen başka hastalıklar olabileceği için tanının doğru konulması önemlidir. [1] AAD

2. Pomfoliks ve dishidrotik egzama aynı mı?

Evet. Pomfoliks, dishidrotik egzama için kullanılan diğer adlardan biridir. [1] AAD

3. Yalnızca ellerde görülebilir mi?

Evet. Eller, ayaklar veya her ikisi etkilenebilir. Bütün bölgelerde aynı anda kabarcık bulunması gerekmez. [2] AAD

4. Alerji testi yapılmadan tedavi başlanamaz mı?

Böyle bir zorunluluk yoktur. Test ihtiyacı, alerji şüphesi ve muayene bulgularına göre belirlenir. [7] AAD

5. Kabarcıkları patlatmak daha hızlı iyileştirir mi?

Kabarcıkları kendiniz patlatmayın. Akıntılı alanlar veya büyük kabarcıklar için bakım gerekiyorsa sağlık ekibinin talimatlarını izleyin. [4] nhs.uk

6. Stres azalınca kesin geçer mi?

Kesin sonuç söylenemez. Stres bazı kişilerde tetikleyicidir; fakat diğer temaslar ve tedavi ihtiyacı da değerlendirilmelidir. [3] AAD

7. Çocuğumun el ve ayaklarında kabarcık varsa egzama mı?

Tek başına bu bulgu yeterli değildir. Özellikle ateş ve ağız yaraları varsa el, ayak ve ağız hastalığı gibi enfeksiyonlar araştırılmalıdır. [6] Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri

8. Kortizonlu kremi rahatlayınca hemen bırakmalı mıyım?

Kullanım süresini hekiminizin planına göre uygulayın. Hem gereğinden uzun kullanım hem de önerilenden erken bırakma sorun oluşturabilir. [10] British Association of Dermatologists

9. Kabarcıklar geçince nemlendiriciyi bırakabilir miyim?

Bakım yalnızca kabarcıklı dönemle sınırlı değildir. Yıkama sonrasında ve kuruluk hissedildiğinde uygun nemlendiricinin kullanılması önemlidir. [11] AAD

10. Kontrole giderken ne hazırlamalıyım?

Kullandığınız ilaçların listesini, önceki sonuçlarınızı ve sorularınızı hazırlayın. Tedaviyi ne kadar süre kullandığınızı ve hangi değişiklikleri gördüğünüzü not edin. [8] AAD

Kaynakça ve Kurumsal Hasta Bilgilendirme Kaynakları

[1] American Academy of Dermatology. Eczema types: Dyshidrotic eczema overview.

[2] American Academy of Dermatology. Eczema types: Dyshidrotic eczema signs and symptoms.

[3] American Academy of Dermatology. Eczema types: Dyshidrotic eczema causes.

[4] NHS. Pompholyx (dyshidrotic eczema).

[5] British Association of Dermatologists. Hand dermatitis (hand eczema).

[6] Centers for Disease Control and Prevention. About Hand, Foot, and Mouth Disease.

[7] American Academy of Dermatology. Eczema types: Dyshidrotic eczema diagnosis and treatment.

[8] American Academy of Dermatology. How to select a dermatologist. Muayeneye hazırlık bölümü.

[9] American Academy of Dermatology. Patch testing can find what’s causing your rash.

[10] British Association of Dermatologists. Topical corticosteroids.

[11] American Academy of Dermatology. Eczema types: Dyshidrotic eczema self-care.

[12] NHS. Cellulitis.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Muayene, test ihtiyacı, ilaç seçimi ve kullanım süresi hekim değerlendirmesiyle belirlenir.

Editör

Editör

Tüm Yazıları İncele

İhtiyacınıza en uygun dermatoloğu hızlıca bulun.

İlçe Seçiniz