Gece Cilt Kaşıntısı Neden Artar?

Gece cilt kaşıntısı neden artar? sorusu, dermatoloji polikliniklerinde sık dile getirilen ve yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilen bir şikâyettir. Gün içinde daha hafif hissedilen ya da fark edilmeyen kaşıntının, gece yatınca belirginleşmesi tesadüf değildir. Cilt fizyolojisi, sinir sistemi ve hormonal döngüler gece saatlerinde farklı çalışır ve bu durum kaşıntı hissinin artmasına neden olabilir.

Bu yazıda, gece kaşıntısının nedenlerini, hangi durumlarda masum kabul edilebileceğini ve ne zaman dermatolojik değerlendirme gerektiğini uzman dermatolog bakış açısıyla ele alacağız.

Kaşıntı (Pruritus) Nedir?

Kaşıntı, ciltte kaşınma ihtiyacı oluşturan rahatsız edici bir duyudur. Lokal (belirli bir bölgede) ya da yaygın olabilir. Dermatolojik hastalıklara bağlı gelişebileceği gibi, bazen ciltte belirgin bir lezyon olmadan da ortaya çıkabilir.

Gece artan kaşıntı ise çoğu zaman altta yatan bir mekanizmaya işaret eder ve dikkatle değerlendirilmelidir.

Gece Kaşıntısının Artmasının Temel Nedenleri

1. Vücut Isısının Gece Artması

Gece uykuya geçişle birlikte vücut ısısı ve cilt kan akımı artar. Damarların genişlemesi, ciltteki sinir uçlarının daha hassas hâle gelmesine yol açar. Bu durum kaşıntı hissini belirginleştirir.

2. Kortizol Düzeylerinin Düşmesi

Kortizol, vücudun doğal anti-inflamatuvar hormonudur. Gece saatlerinde kortizol seviyeleri düşer. Bu düşüş, inflamatuvar cilt hastalıklarında (egzama, atopik dermatit gibi) kaşıntının artmasına neden olabilir.

3. Dış Uyaranların Azalması

Gün içinde dikkat dağınıklığı, hareket ve çevresel uyaranlar kaşıntı hissini bastırabilir. Gece sessizlik ve hareketsizlikle birlikte kişi bedenine daha fazla odaklanır ve kaşıntı daha yoğun algılanır.

4. Cilt Kuruluğunun Artması

Gece boyunca transepidermal su kaybı artar. Özellikle kuru ve hassas ciltlerde bu durum kaşıntıyı tetikleyebilir. Kış aylarında ve düşük nemli ortamlarda şikâyetler daha da belirginleşir.

5. Histamin Salınımı

Histamin, kaşıntıda rol oynayan temel maddelerden biridir. Bazı kişilerde histamin salınımı gece saatlerinde artış gösterebilir. Bu durum özellikle ürtiker ve alerjik kaşıntılarda önemlidir.

Gece Kaşıntısına Neden Olabilen Cilt Hastalıkları

Gece artan kaşıntı bazı dermatolojik hastalıklarla yakından ilişkilidir:

• Atopik dermatit (egzama)
• Ürtiker (kurdeşen)
• Uyuz (skabies) – gece artan kaşıntı tipiktir
• Mantar enfeksiyonları
• Psoriazis (sedef hastalığı)

Bu hastalıklarda kaşıntı genellikle gece daha şiddetli hissedilir.

Cilt Dışı Nedenler de Olabilir mi?

Evet. Ciltte belirgin bir döküntü olmadan gece kaşıntısı varsa, bazı sistemik nedenler de düşünülmelidir:

• Demir eksikliği
• Tiroid hastalıkları
• Karaciğer ve safra yolu hastalıkları
• Böbrek hastalıkları
• Bazı ilaçların yan etkileri

Bu nedenle uzun süren ve açıklanamayan gece kaşıntıları yalnızca cilt yüzeyiyle sınırlı değerlendirilmemelidir.

Ne Zaman Ciddiye Alınmalı?

Aşağıdaki durumlarda gece kaşıntısı mutlaka dermatolog tarafından değerlendirilmelidir:

• 2–3 haftadan uzun süredir devam ediyorsa
• Kaşıntı uykudan uyandırıyorsa
• Kaşıntıya eşlik eden döküntü, kızarıklık veya kabuklanma varsa
• Aile bireylerinde benzer kaşıntı şikâyeti başladıysa
• Kaşıntı ile birlikte kilo kaybı, halsizlik veya ateş varsa

Özellikle uyuz gibi bulaşıcı hastalıklarda erken tanı hem kişi hem de çevresi için önemlidir.

Gece Kaşıntısını Artıran Alışkanlıklar

Bazı günlük alışkanlıklar gece kaşıntısını farkında olmadan artırabilir:

• Çok sıcak duş almak
• Duş sonrası nemlendirici kullanmamak
• Yünlü veya sentetik pijamalar
• Aşırı sıcak ve kuru uyku ortamı
• Alkollü cilt ürünleri

Bu faktörlerin düzenlenmesi, kaşıntının şiddetini azaltabilir.

Dermatolojik Değerlendirmenin Önemi

Gece kaşıntısı basit bir cilt kuruluğundan kaynaklanabileceği gibi, önemli dermatolojik veya sistemik hastalıkların ilk belirtisi de olabilir. Doğru tanı konmadan yapılan bilinçsiz krem ve ilaç kullanımı, tabloyu ağırlaştırabilir.

Dermatolog muayenesi ile kaşıntının kaynağı belirlenir ve kişiye özel bir tedavi planı oluşturulur.

Sıkça Sorulan Sorular

Gece kaşıntısı normal midir?

Hafif düzeyde olabilir; ancak sürekli ve şiddetliyse değerlendirilmelidir.

Uyuz kaşıntısı neden gece artar?

Uyuz etkeninin gece daha aktif olması ve vücut ısısının artması kaşıntıyı şiddetlendirir.

Gece kaşıntısı alerji belirtisi midir?

Olabilir, ancak tek neden alerji değildir. Farklı hastalıklar da düşünülebilir.

Kaşıntı için gece krem sürmek yeterli mi?

Her zaman değil. Altta yatan neden tedavi edilmezse kaşıntı devam eder.

Gece kaşıntısı uykusuzluk yapar mı?

Evet. Tedavi edilmediğinde uyku kalitesini ciddi şekilde bozabilir.

Ne zaman doktora gitmeliyim?

Gece kaşıntısı birkaç haftadır sürüyorsa veya giderek artıyorsa dermatoloğa başvurulmalıdır.